සංවිධානාත්මක අපරාධවලට එරෙහිව රජය ඉදිරිපත් කර ඇති නව පනත් කෙටුම්පත ශ්‍රී ලංකාවේ නීතිමය හා ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ක්ෂේත්‍රයේ දැඩි සාකච්ඡාවකට ලක් වී ඇත. එක්සත් ජාතීන්ගේ සම්මුතිය ක්‍රියාත්මක කිරීම සඳහා ඉදිරිපත් කළ බව කියන මෙම කෙටුම්පත, ඇත්ත වශයෙන්ම සාමාන්‍ය පුරවැසියන්ගේ මූලික අයිතිවාසිකම් සීමා කිරීමේ මෙවලමක් බවට පත් විය හැකි බව මානව හිමිකම් ක්‍රියාකාරීන් සහ නීති විශේෂඥයන් අනතුරු අඟවයි.
පනත් කෙටුම්පතේ පසුබිම සහ අරමුණ
සංවිධානාත්මක අපරාධ වැළැක්වීමේ පනත් කෙටුම්පත රජය විසින් ඉදිරිපත් කරනු ලැබුවේ ජාත්‍යන්තර සංවිධානාත්මක අපරාධවලට එරෙහි එක්සත් ජාතීන්ගේ පාලේර්මෝ සම්මුතිය දේශීය නීතිය තුළ ක්‍රියාත්මක කිරීමේ අවශ්‍යතාව ඉටු කිරීම සඳහා ය. මත්ද්‍රව්‍ය ජාවාරම, මිනිස් ජාවාරම, ත්‍රස්තවාදය සහ මූල්‍ය අපරාධ ශ්‍රී ලංකාවේ ද බරපතල ගැටලු බව නොකිව හැකිය. එහෙත් ප්‍රශ්නය වන්නේ කෙටුම්පතේ ඇතැම් වගන්ති සංවිධානාත්මක අපරාධ මර්දනයේ සීමාව ඉක්මවා ගොස් ඇත ද යන්නයි.
නීතිඥ සංගම් සහ සිවිල් සමාජ සංවිධාන ප්‍රකාශ කරන්නේ, කෙටුම්පතේ ඇතැම් නිර්වචන ඉතා පුළුල් ලෙස සකස් කර ඇති බැවින් ඒවා දේශපාලන විරෝධතා, සමාජ ව්‍යාපාර සහ ජනමාධ්‍ය ක්‍රියාකාරකම් ද ආවරණය කළ හැකි බවයි. "සංවිධානාත්මක කණ්ඩායමක්" ලෙස නිර්වචනය කරන ආකාරය ඉතා අවිනිශ්චිත වන අතර, ඕනෑම සංවිධිත කණ්ඩායමකට එය අදාළ කළ හැකි ය.
මූලික අයිතිවාසිකම් කෙරෙහි ඇති අවදානම
කෙටුම්පතේ ඇතැම් වගන්ති ශ්‍රී ලංකා ව්‍යවස්ථාවේ 14 වැනි වගන්තිය යටතේ ආරක්ෂා කරනු ලබන සම්බන්ධ වීමේ නිදහස, අදහස් ප්‍රකාශ කිරීමේ නිදහස සහ රැස්වීමේ නිදහස සමඟ ගැටෙන බව නීති විශේෂඥයන් පෙන්වා දෙයි. විශේෂයෙන් ම, "අපරාධ ක්‍රියාකාරකම් සඳහා සහාය දීම" ලෙස නිර්වචනය කරනු ලබන ක්‍රියා ඉතා පුළුල් ය. ශ්‍රමික සංගම් ක්‍රියාකාරකම්, ශිෂ්‍ය සංගම් ව්‍යාපාර, සහ ප්‍රජා සංවිධාන ද ඒ යටතේ ගැනීමට ඉඩ ඇත.
ජාත්‍යන්තර මානව හිමිකම් සංවිධාන ද මෙම කෙටුම්පත පිළිබඳ කනස්සල්ල ප්‍රකාශ කර ඇත. ශ්‍රී ලංකාව ඉදිරිපත් කරන ලද පනත් කෙටුම්පත, ජාත්‍යන්තර මානව හිමිකම් ප්‍රමිතීන් සපුරාලන්නේ ද යන්න සම්බන්ධයෙන් ජිනීවා හි මානව හිමිකම් කවුන්සිලය ද අවධානය යොමු කර ඇත.
නීතිය යටතේ අත්අඩංගුවට ගැනීමේ බලතල
කෙටුම්පතේ ඇතැම් වගන්ති, නඩු විභාගයකින් තොරව දිගු කාලයක් රඳවා ගැනීමේ බලය නිලධාරීන්ට ලබා දෙයි. මෙය ශ්‍රී ලංකාවේ ත්‍රස්තවාදය වැළැක්වීමේ පනත (PTA) සමඟ සාදෘශ්‍ය දක්වන ලෙස විශේෂඥයෝ ප්‍රකාශ කරති. PTA දශකයන් ගණනාවක් තිස්සේ දේශපාලන විරෝධීන්, ජනමාධ්‍යවේදීන් සහ සිවිල් සමාජ ක්‍රියාකාරීන්ට එරෙහිව භාවිත කළ බව ඓතිහාසිකව ද ඔප්පු වී ඇත. නව කෙටුම්පත ද ඒ ම ගමනට ගත හැකි ය.
ඒ අනුව, රඳවා ගැනීමේ කාලය, නඩු ඉදිරිපත් කිරීමේ ක්‍රියාවලිය සහ ස්වාධීන අධිකරණ අධීක්ෂණය සම්බන්ධ ප්