ශ්‍රී ලංකාවේ බලහත්කාරයෙන් සිදු කරන ලද අතුරුදහන් කිරීම් දශක ගණනාවක් තිස්සේ නොවිසඳුනු මානව හිමිකම් අභියෝගයක් ලෙස රටට බරක් වී ඇත. 1971 නැගිටීමේ සිට 2009 දී අවසන් වූ සිවිල් යුද්ධය දක්වා, ශ්‍රී ලාංකිකයන් දහස් ගණනක් ඔවුන්ගේ ආදරණීය ජනයා ගැන කිසිදු තොරතුරක් නොලබාම ජීවත් වෙති. මෙම ඛේදනීය ගැටලුව ජාතික සංහිඳියාව, ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය සහ මානව හිමිකම් ආරක්ෂාව සමඟ සෘජුවම බැඳී ඇති බැවින්, සත්‍යය, යුක්තිය සහ වගවීම ඉදිරියට ගෙන යාම ශ්‍රී ලංකාවේ අනාගතය සඳහා අත්‍යවශ්‍ය වේ.
ඓතිහාසික පසුබිම සහ ව්‍යාප්තිය
ශ්‍රී ලංකාවේ අතුරුදහන් කිරීම් ඒකීය සිදුවීමක් නොව, දශක ගණනාවක් පුරා විවිධ දේශපාලන සන්දර්භයන් තුළ සිදු වූ ක්‍රමානුකූල රටාවකි. 1971 ජනතා විමුක්ති පෙරමුණේ නැගිටීමේදී, 1987 සිට 1989 දක්වා ඇති වූ දෙවන කැරැල්ලේදී, සහ 1983 සිට 2009 දක්වා පැවති සිවිල් යුද්ධය පුරාවටම ජනයා අතුරුදහන් කිරීමේ සිද්ධීන් වාර්තා විය. ඇස්තමේන්තු අනුව, අතුරුදහන් වූ පුද්ගලයින් සංඛ්‍යාව 40,000 සිට 150,000 දක්වා ව්‍යාප්ත වන බව සඳහන් වේ. මෙම ව්‍යාප්ත සංඛ්‍යාත්මක වෙනස ම ගැටලුවේ ප්‍රමාණය හා සංකීර්ණතාව පිළිබිඹු කරයි.
අතුරුදහන් වූ තැනැත්තන් පිළිබඳ කාර්යාලය
2017 දී ස්ථාපිත කරන ලද අතුරුදහන් වූ තැනැත්තන් පිළිබඳ කාර්යාලය (OMP) ශ්‍රී ලංකාවේ අතුරුදහන් කිරීම් ගැටලුව විසඳීමේ ප්‍රධාන ආයතනික යාන්ත්‍රණය ලෙස ක්‍රියා කරයි. ගිය ජනයා ගැන සොයා ගැනීම, ඔවුන්ගේ ඥාතීන්ට සහය ලබා දීම සහ සිදු වූ දේ පිළිබඳ සත්‍ය තතු හෙළිදරව් කිරීම OMP හි මූලික කාර්යයන් වේ. කෙසේ වෙතත්, OMP ප්‍රමාණවත් සම්පත් හා දේශපාලන සහාය නොමැතිකම, ජනයාගේ විශ්වාසය ගොඩනැගීමේ අභියෝග සහ ව්‍යූහාත්මක බාධාවන් ආදී ගැටලු රාශියකට මුහුණ දෙමින් සිටී. ඥාතීන්ගේ සංගම් සහ සිවිල් සමාජ සංවිධාන නිතර නිතර OMP හි ප්‍රගතිය ප්‍රමාණවත් නොවන බව ප්‍රකාශ කරති.
ගැලවීම් ලාභීන් සහ ඔවුන්ගේ ඥාතීන්ගේ වේදනාව
අතුරුදහන් වූවන්ගේ ඥාතීන් — ප්‍රධාන වශයෙන් මව්වරුන් සහ බිරිඳුන් — දශක ගණනාවක් තිස්සේ සිය ආදරණීය ජනයා ගැන සත්‍ය තතු ඉල්ලා සිටිති. උතුරු හා නැගෙනහිර ශ්‍රී ලංකාවේ ජනයා, විශේෂයෙන් දෙමළ ප්‍රජාව, ගිය ජනයා ගැන ඕනෑම තොරතුරක් ලබා ගැනීමට දිගු කාලයක් ගත කළ ද, ප්‍රතිඵල ශූන්‍ය විය. "දන්නවා නේද, ඔවුන් ජීවතුන් අතර ඉන්නවාද නැද්ද කියා" යන ප්‍රශ්නය ඔවුන්ගේ හදවත් දිනපතා දරාගෙන ජීවත් වෙති. මෙම "නොදැනීමේ වේදනාව" ශාරීරික හා මානසික සෞඛ්‍ය ගැටලු, ආර්ථික දුෂ්කරතා සහ සාමාජීය ආතතිය ඇති කරයි.
ජාත්‍යන්තර පීඩනය සහ ශ්‍රී ලංකාවේ වගකීම
එක්සත් ජාතීන්ගේ මානව හිමිකම් කවුන්සිලය, ජාත්‍යන්තර ක්ෂමා සංවිධානය සහ Human Rights Watch ඇතුළු ජාත්‍යන්තර සංවිධාන ශ්‍රී ලංකාව නිරන්තරයෙන් ගිය ජනයා ගැන වගකීම් ඉටු කරන ලෙස ඉල්ලා සිටිති. 2015 දී ශ්‍රී ලංකාව UNHRC යෝජනාවකට සම්මත වූ නමුත්, ප්‍රතිශ්‍